บันทึกการจัดการความรู้ : KM
สำนักงานเกษตรอำเภอเมืองอ่างทอง
การพัฒนาทักษะเจ้าหน้าที่ส่งเสริมการเกษตรเกี่ยวกับการลดต้นทุนการผลิตข้าว

                     การทำนาในปัจจุบันนี้ มีการนำเอาเทคโนโลยีมาใช้เพื่อเพิ่มผลผลิต เช่น การใช้ยาปราบศัตรูพืช ตลอดจนการใช้ปุ๋ยเคมีเพื่อเพิ่มผลผลิต แต่เดิมนั้นการทำการเกษตรไม่จำเป็นต้องใส่ปุ๋ย เนื่องจากทรัพยากรดิน
มีความอุดมสมบูรณ์และประชากรมีปริมาณน้อย การเพิ่มผลผลิตสามารถทำได้โดยขยายพื้นที่ปลูก  แต่ปัจจุบันพื้นที่ทางการเกษตรลดลงและมีการใช้ที่ดินอย่างเข้มข้น และใช้ติดต่อเป็นเวลานาน  โดยไม่มีการปรับปรุงบำรุงดิน  ทำให้เกิดปัญหาดินเสื่อมโทรม เกษตรกรจึงใช้ปุ๋ยเคมีเพื่อเพิ่มธาตุอาหารให้แก่พืช แต่ส่วนใหญ่การใช้ปุ๋ยเคมีของเกษตรกรไม่ถูกต้องตามหลักวิชาการ  ประกอบกับปุ๋ยเคมีที่ขายในท้องตลาดเป็นปุ๋ยสำเร็จรูป จึงทำให้มีการใช้เกินความต้องการของพืชทำให้ต้นทุนการผลิตสูง ดังนั้นการใช้ปุ๋ยตามค่าวิเคราะห์ดินจึงเป็นแนวทางที่ช่วยลดต้นทุนของเกษตรกรได้ ซึ่งการนำเทคโนโลยีสู่เกษตรกรจำเป็นต้องอาศัยเจ้าหน้าที่ส่งเสริมการเกษตรเป็นผู้ถ่ายทอดเทคโนโลยี ดังนั้นการพัฒนาเจ้าหน้าที่ให้มีความรู้ ความชำนาญ จึงเป็นสิ่งจำเป็นสำหรับการส่งเสริมเรื่องการลดต้นทุนการผลิตข้าว
เทคนิคที่ใช้สำหรับดำเนินงาน

  • จัดประชุมเพื่อชี้แจงทำความเข้าใจ และแลกเปลี่ยนความรู้ระหว่างเจ้าหน้าที่ส่งเสริมการเกษตรของสำนักงานเกษตรอำเภอเมืองอ่างทองจำนวน 5 คน เกี่ยวกับการใช้ปุ๋ยตามค่าวิเคราะห์ดินเพื่อลดต้นทุนการผลิต
    • ดิน

1.   ความสำคัญของดินต่อการเจริญเติบโตของพืช

    • ธาตุอาหารและความต้องการธาตุอาหารของพืช
    • วิธีการเก็บตัวอย่างดินที่ถูกต้องเพื่อนำไปวิเคราะห์
    • ปุ๋ย-สารประกอบที่มีความจำเป็นต่อการเจริญเติบโตของพืช
    • การใช้ปุ๋ยตามค่าวิเคราะห์ดินเพื่อการลดต้นทุนการผลิตข้าวและการใช้โปรแกรมปุ๋ยสั่งตัด
    • ความรู้ที่เกียวข้องกับการผลิตข้าว เช่น การใช้เมล็ดพันธุ์ที่เหมาะสม การบริหารศัตรูพืช เป็นต้น
  • คัดเลือกอาสาสมัครที่มีความรู้และสามารถเสียสละเวลาเข้าร่วมกิจกรรมได้และเพื่อประสานงานและประชาสัมพันธ์
  • คัดเลือกเกษตรกรที่สนใจและพร้อมที่จะเข้าร่วมโครงการ
    • การเลือกใช้สื่อและวิธีการจัดการเรียนรู้เพื่อให้เกษตรกรเกิดความสนใจ  มีการแลกเปลี่ยนความคิดเห็นและวิธีการปฏิบัติ เพื่อให้เกษตรกรที่สนใจรายอื่นสามารถนำไปฏิบัติตามได้  โดยมีการปฏิบัติดังนี้

                 1.          การเลือกใช้แผ่นพับและเอกสารที่อ่านเข้าใจง่าย
                 2. ให้เกษตกรฝึกปฏิบัติในบางกิจกรรมที่มีอุปกรณ์สามารถฝึกปฏิบัติได้
                 3. เปรียบเทียบต้นทุนเกษตรกรที่ใช้ปุ๋ยตามค่าวิเคราะห์ดินกับแปลงทั่วไปเพื่อนำมาเป็นข้อมูลในการตัดสินใจ

 


บันทึกการจัดการความรู้ : KM
สำนักงานเกษตรอำเภอเมืองอ่างทอง

การลดต้นทุนการผลิตข้าว : การใช้ปุ๋ยตามค่าวิเคราะห์ดิน

                  
 การทำนาในปัจจุบันนี้ มีการนำเอาเทคโนโลยีมาใช้เพื่อเพิ่มผลผลิต เช่น การใช้ยาปราบศัตรูพืช ตลอดจนการใช้ปุ๋ยเคมีเพื่อเพิ่มผลผลิต แต่เดิมนั้นการทำการเกษตรไม่จำเป็นต้องใส่ปุ๋ย เนื่องจากทรัพยากรดินมีความอุดมสมบูรณ์และประชากรมีปริมาณน้อย การเพิ่มผลผลิตสามารถทำได้โดยขยายพื้นที่ปลูก  แต่ปัจจุบันพื้นที่ทางการเกษตรลดลงและมีการใช้ที่ดินอย่างเข้มข้น และใช้ติดต่อเป็นเวลานาน  โดยไม่มีการปรับปรุงบำรุงดิน  ทำให้เกิดปัญหาดินเสื่อมโทรม เกษตรกรจึงใช้ปุ๋ยเคมีเพื่อเพิ่มธาตุอาหารให้แก่พืช แต่ส่วนใหญ่การใช้ปุ๋ยเคมีของเกษตรกรไม่ถูกต้องตามหลักวิชาการ  ประกอบกับปุ๋ยเคมีที่ขายในท้องตลาดเป็นปุ๋ยสำเร็จรูป จึงทำให้มีการใช้เกินความต้องการของพืชทำให้ต้นทุนการผลิตสูง ดังนั้นการใช้ปุ๋ยตามค่าวิเคราะห์ดินจึงเป็นแนวทางที่ช่วยลดต้นทุนของเกษตรกรได้

เทคนิคที่ใช้สำหรับการลดต้นทุนการผลิตข้าว

          1. การใช้เมล็ดพันธ์ข้าวคุณภาพดี อัตราการใช้ 15-20 กก/ไร่ จากเดิม 20-30 กก/ไร่ ทำให้สามารถลดต้นทุนค่าพันธุ์ข้าวและค่าปฏิบัติดูแลรักษาในการกำจัดโรคและแมลง
          2. การปรับปรุงบำรุงดิน  โดยการไม่เผาตอซัง ใช้การไถกลบหมักฟางเพื่อให้ย่อยสลายธาตุอาหารในฟางมาใช้ในการเจริญเติบโต มีการพักนาระหว่างฤดูกาล การผลิตปลูกพืชปุ๋ยสด
          3. การใช้ปุ๋ยตามค่าวิเคราะห์ดิน โดยเริ่มจากเกษตรกรต้องเก็บตัวอย่างดินให้ถูกต้องโดยเก็บที่ระดับความลึกประมาณ 10 ซม. สุ่มกระจายทั่วแปลงประมาณ 15 จุด โดยสุ่มแบบสลับฟันปลา จากนั้นวิเคราะห์ดินโดยใช้ชุดทดสอบอย่างง่าย หรือส่งสถานีพัฒนาที่ดินวิเคราะห์ค่า N P K นำค่าที่ได้มาคำนวณเพื่อหาปริมาณความต้องการใช้ปุ๋ยในแต่ละแปลง
          4. การบริหารศัตรูพืช หมั่นสำรวจแปลงนาเน้นการอนุรักษ์ศัตรูธรรมชาติและการใช้สารชีวภัณฑ์ เช่น สารสะเดา สมุนไพรต่าง ๆ เชื้อราไตโครเดอร์มา และเชื้อราบิวเวอร์เรีย ในการควบคุมศัตรูพืช เลือกใช้สารเคมีเท่าที่จำเป็น
          5. การเก็บเกี่ยว เก็บเกี่ยวในระยะพลับพลึง (หลังข้าวออกดอก 30 วัน) และระบายน้ำออกจาก    นาข้าว เมื่อข้าวออกดอกแล้วประมาณ 15 วัน ทำให้ช่วงเก็บเกี่ยวดินในนาแห้ง  รถสามารถลงเก็บเกี่ยวได้   
ลดการสูญเสียผลผลิตข้าวร่วงระหว่างการเก็บเกี่ยว